Merkezi Isı Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

14 Nisan 2008 tarihli ve 26847 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik" ile ısı giderlerinin paylaştırılması düzenlenmiştir.

• Dairelerdeki radyatör vanaları termostatik vana olmalıdır.
• Termostatik vanalar, TS 215'te tarif edildiği gibi tamamen kapatılmayı önleyen kilit sistemine sahip olmalıdır.
• Peteklere takılı olan termostatik vanaların tamamının (üzerinde 2-3-4-5 konumu olan vana) hem daire tasarrufu, hem komşu dairelere karşı olan ısı kayıpları, hem de binanın enerji verimliliği açısından en az 2 konumunda olması gerekmektedir. Oturulmayan odaların kapatılması, tek petekle ısınmaya çalışmak ya da bir odayı 5 konumunda tutarken diğer odayı 3 konumunda tutmak tüketimi artıracağından bütün peteklerin en az 2 konumunda durması gerekir. Isınma ihtiyacına göre 3 veya 3,5 konumunu kullanabilirsiniz; ancak burada dikkat edilmesi gereken, daire içindeki peteklerin tamamının aynı konumda tutulmasıdır: vanaların tamamı 2, tamamı 3 ya da tamamı 3,5 olmalıdır. Oturulmayan odaların vanaları da oturulan oda ile aynı olmalıdır; bu odanın kapısının kapalı tutulması kendi içerisinde tasarruf sağlayacaktır. Gündüz ısınma ihtiyacınıza göre ısınan bir dairenin tüm vanalarının gece yatmadan önce 2 ya da 2,5 konumuna alınması tasarruf sağlayan bir diğer uygulamadır. Lütfen buna dikkat ediniz: 4 ve 5 konumları yüksek tüketime sebebiyet vereceğinden kullanılması önerilmez; banyolarınızda bulunan havlupanların tamamen kapatılması yararınıza olacaktır.
• Daire sahipleri, bakım ve onarım halleri dışında ölçüm yapan cihazlara ölçüm yapmasına veya yanlış ölçüm yapmasına sebep olacak şekilde müdahale yapamaz. Oturulmayan veya terk edilen dairelerin iç sıcaklıkları, komşu dairelerden ısı akışına sebep olacak şekilde vanalar kapatılarak düşürülemez. Yönetmelikte belirtilen "mahal sıcaklıkları asgari 15 derece olacak şekilde ayarlanır" ifadesinin amacı budur.
• Bu sistem, ısınma giderlerinin adaletli paylaşımı ile herkesin enerji tasarrufu yapmasını sağlamak için hazırlanmıştır. Artık daire sahipleri ısı giderlerine metrekaresine veya radyatör miktarına göre değil, tükettiği ısı miktarına göre katılacaktır.
• Bu sistem "herkes ısındığı kadar ödesin, ödediği kadar ısınsın" mantığıyla tasarlanmamıştır. Kat Mülkiyeti Kanunu, ilgili kanunlar ve yönetmeliklerde de belirtilen, her daire sahibinin katılmak zorunda olduğu giderler vardır. Eğer sahibi olduğunuz dairenin bulunduğu bina merkezi ısıtma sistemi ile ısınıyorsa sizin de ısınma giderlerine katılma zorunluluğunuz vardır. "Ben dairede olmadığım zaman vanamı kapatırım, kalorimetremde yazmaz ve ısınma giderlerine katılmam" diyemezsiniz.
• Vanaların kapatılması, Yönetmeliğin 5. maddesinin 6. bendinde bahsedilen mahal sıcaklıklarını 15 derecenin altına düşürmeye çalışmak demektir. Bu durumda dairenin dış cepheden kaybettiği ısıyla sıcaklığı düşmeye başlayacaktır. Ancak binanın fiziki yapısına bağlı olarak komşu dairelerden ısı transferi ile belki de dairenin sıcaklığı 17 derecenin veya 19 derecenin altına hiçbir zaman düşmeyecektir. Dolayısıyla bu daireler komşu dairelerin ısısını kullanmış olacaktır. Bina merkezi ısıtma sistemi ile ısınıyorsa, daire girişlerinde ısı sayacı (kalorimetre) varsa ve ısı giderleri bu ısı sayaçlarına göre paylaştırılıyorsa, oturulmayan veya evde bulunulmadığı zaman vanalarını kapatan daireler komşu dairelerin ısısından faydalanarak komşularının maddi kayıplarına neden olur.
• Kalorimetre sistemi devreye alındıktan sonra fatura dönemlerinde herhangi bir sebeple okunamayan veya arızalı olan kalorimetrelerin ait olduğu dairelerin tüketimlerinin nasıl hesaplanacağı bina yönetimlerince belirlenir. Bununla ilgili tüm kararlar bağlayıcıdır. Ancak bunlar, yürürlükteki kanunlar çerçevesinde yönetim toplantılarında çoğunlukla alınacak kararlarla değiştirilebilir.

2007 yılında yürürlüğe giren Enerji Verimliliği Kanunu ve 2008 yılındaki yönetmelik ile ısı kontrol ve paylaşım sistemlerinin kullanımı zorunlu hale getirildi. Merkezi ısıtma sistemine sahip binalarda, merkezi veya lokal ısı veya sıcaklık kontrol cihazları ile ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemler kullanılır. Buna aykırı olarak hazırlanan projeler ilgili mercilerce onaylanmaz. (Enerji Verimliliği Kanunu, Kanun No: 5627, Madde 7/(1)-c, yayımlanma tarihi 02.05.2007)

Tüketilen enerjiyi sınırlandırabilmek için merkezi ısıtma sistemi kullanılan binalarda TS EN 215'e uygun termostatik radyatör vanası kullanılır. (Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik, Madde 5-(1), yayımlanma tarihi 14.04.2008)

Merkezi sistemlerle ısıtma yapılan bağımsız bölümlerdeki mahal sıcaklıkları asgari 15 °C olacak şekilde ayarlanır. (Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik, Madde 5-(1) ve Madde 8-(1), yayımlanma tarihi 14.04.2008)

Merkezi ısıtma sistemlerinde toplam ısıtma giderlerinin %70'i bağımsız bölümlerin ölçülen ısı tüketimlerine göre paylaştırılır. Toplam ısıtma giderlerinin %30'u ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderlerinden kaynaklı ısı giderleri olarak bağımsız bölümlerin kullanım alanlarına göre paylaştırılır. (Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik, Madde 8-(1), yayımlanma tarihi 14.04.2008)

Kalorimetre: Dairenin ısıtma için ne kadar enerji tükettiğini gösteren ölçüm cihazıdır. Her daireye ayrı ayrı monte edilerek o dairenin tüketimini kaydeder. Merkezi sistemde çalışan kazan için İGDAŞ'tan gelen fatura, bu cihazlardan okunan değerlere göre paylaştırılır.

Termostatik vana: Daire içerisinde odaların sıcaklığını ayrı ayrı ayarlamaya yarayan kontrol cihazıdır. Üzerinde bulunan değerler, derece olarak sıcaklık değerlerine karşılık gelir. Vana kademelerine göre oda sıcaklıkları (markaya göre farklılık gösterir):

• 2. kademe: 15 derece
• 3. kademe: 19 derece
• 4. kademe: 24 derece
• 5. kademe: 28 derece

Ancak unutulmamalıdır ki Enerji Verimliliği Yasası ve ilgili Yönetmelik gereğince hiçbir odanın sıcaklığı 15 derecenin altına düşürülemez. Yani boş dairelerde ya da gün içerisinde terk edilen dairelerde ekonomi yapmak amacıyla vanalar tamamen kapatılamaz. Bu nedenle monte edilen termostatik vanalar 15 derece konumuna kilitli olarak monte edilmelidir. Böylece daire sakini evini terk ederken tüm vanaları 15 derece konumuna getirerek enerji tasarrufu yaparken, diğer dairelerin boş daireden soğuk almasını da engellemiş olur. Termostatik vana ayarları markaya göre değişkenlik gösterebilir.

Radyatör dönüş vanasının kapatılması: Radyatör üzerindeki dönüş vanalarının kapatılması bir manipülasyon yöntemidir. Dönüş vanası tamamen kapatıldığı zaman radyatöre sıcak su girmez, yani ısıtma tamamen devre dışı kalır. Bunun sonucunda kalorimetre tüketim yazmaz.

Termostatik vana kafalarının kırılması: Termostatik radyatör vanaları her odayı ayrı ayrı istenilen sıcaklıkta tutmaya yarar. Ancak Kanun ve yönetmelik gereği hiçbir oda 15 derecenin altına düşürülemez. Bunun için monte edilen termostatik vanalar 15 derecenin altına düşmeyecek şekilde ayarlanıp monte edilmiştir. Zorlama yaparak vananın 15 derece kilidinin kırılması ve vananın zorlama sonucu tamamen kapatılır duruma gelmesi bir manipülasyon yoludur ve asla yapılmamalıdır.

Kolektör vanalarının kapatılması: Daire girişlerindeki kolektör vanalarının tamamen kapatılması dairenin ısıtmasını tamamen kesecektir. Yani kolektör vanaları tamamen kapatıldığında radyatörlere sıcak su gitmeyecek, bunun sonucunda da kalorimetre tüketim yazmayacaktır.

Kalorimetre kablolarının kesilmesi: Bazı dairelerde kalorimetre kablolarının dışarıdan bir müdahale ile kesildiği ya da tahribata uğratıldığı gözlemlenmiştir. Kalorimetre cihazları daire sahiplerinin demirbaşıdır; bu nedenle korunması sorumluluğu da kendilerine aittir. Kalorimetre cihazlarının kablolarına, ölçüm yapmasına engel olacak şekilde bir müdahalede kesinlikle bulunmayınız.